تعزیر (ادب مند کردن فرد با مجازات هایی پایین تر از حد شرعی) یکی از ارکان فقه جزای اسلامی است. در این پژوهش - با روش تحلیلی - به ابعاد و ملاحظات اخلاقی نظریه فقه التعزیر فقیه فقید معاصر، آیه الله العظمی صافی گلپایگانی پرداخته شده است. یافته ها نشان دهنده تلقی اخلاقی مثبت لغویان و فقها از واژه تعزیر است و ادب مند کردن فرد و جامعه می تواند در مورد کودکان و بهائم و حتی به شکل لفظی باشد و منوط به وقوع بزه نیست. حیثیات روان شناختی و اجتماعی مجرم ، همچنین نیات ، کیفیت و کمیت جرم ، آثار و تبعات فردی و اجتماعی آن ، حاکم و قاضی ، نوع ، میزان و غایات تعزیر و آثار فردی و اجتماعی ، عناصر تعیین کننده تعزیر هستند. نظریه تعزیر آیه الله صافی گلپایگانی ، با اتکا به تفاوت های افراد و بزه و با توجه به تنوع غایات اخلاقی تعزیر - در سطوح فردی ، اجتماعی و حکومتی - بر سیالیت تعزیر استوار شده و رهیافتی برای تناسب جرم و مجازات ، دفاع از حقوق و کرامت انسانی و توجه به خیر عمومی فراهم می کند و نظریه تعزیر تدرجی - از نظر اخلاقی - به «بهترین بازگشت بر اساس خیر عمومی » منجر می گردد که هم زمان سزادهی ، بازدارندگی ، اصلاح و جبران یا عدالت ترمیمی را پوشش می دهد و اخلاق فضیلت اجتماعی را تداعی می کند.