بررسی رویکرد مادی گرایانه به مفاهیم غیبی قرآن در تفسیر نوین

تجربه گرایی در دوران معاصر، موجب رشد رویکرد مادی در عرصه های مختلف گردید. یکی از این عرصه ها، تفسیر قرآن بود. برخی قرآن پژوهان با تاثیرپذیری از رویکرد مادی گرایانه به تحلیل مفاهیم غیبی قرآن پرداختند. یکی از مفسرانی که در چنین فضایی به تفسیر قرآن پرداخت، محمدتقی شریعتی است. برخی با استناد به پاره ای از نظرات وی گفته اند که ایشان مفاهیم غیبی قرآن را به امور مادی تاویل کرده است. بدین رو با توجه به چالش های فکری و عقیدتی که این رویکرد در جوامع اسلامی به ویژه ایران داشت، همچنین با توجه به نقش بنیادینی که مفاهیم غیبی در سعادت انسان دارد، ایجاب می کند که درک درستی از آن مفاهیم داشته باشیم، از این رو ضرورت دارد دیدگاه محمد تقی شریعتی به عنوان شخصیتی اثرگذار در دوران معاصر ارزیابی شود. بنابراین تحقیق حاضر در صدد است بر اساس روش کتابخانه ای با رویکرد توصیفی- تحلیلی، انگاره رویکرد مادی به مفاهیم غیبی قرآن را در تفسیر نوین بررسی نماید. طبق یافته های تحقیق، تطبیق مادی با مبانی معرفت شناختی، هستی شناختی و انسان شناختی وی سازگار است و از جنبه تفسیری نیز زیاده روی در رویکرد علمی و تفسیر علمی خارج از ضابطه، از زمینه های رویکرد مادی به مفاهیم غیبی قرآن محسوب می شود؛ به طوری که در بیان اعجاز علمی قرآن، علم تجربی را به محدوده مسایل غیبی وارد می کند و این زیاده روی در رویکرد علمی، گاهی باعث می شود در راستای تفسیر علمی برای نفی مفاهیم غیبی، به زبان عرفی استناد کند و گاهی نیز در همین راستا، زبان عرفی را نادیده بگیرد.